Trong một phòng giao dịch ở Tokyo, một nhà giao dịch kỳ cựu Yoshimoto Kenichi đang đứng trước màn hình, đã là 3 giờ sáng. Anh ta chăm chú theo dõi thị trường theo thời gian thực nhưng không hề có dấu hiệu buồn ngủ. Dữ liệu trước mặt anh lóe sáng — đường cong lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đột ngột tăng mạnh, mức 0.25% đã bị vượt qua ngay trong đêm qua. Nhìn vào những con số này, anh suy nghĩ giữa hai lệnh giao dịch: giảm bớt nắm giữ trái phiếu Mỹ hay tăng cường mua trái phiếu Nhật?

Quyết định trong đêm khuya này dường như chỉ là một quyết định hàng ngày của một nhà giao dịch, nhưng thực tế lại có thể đang thay đổi dòng chảy vốn toàn cầu. Các quan chức tài chính ở Washington có thể vẫn chưa nhận ra rằng một cuộc tái phân bổ vốn âm thầm đang diễn ra ở phía bên kia Thái Bình Dương.

Trong nhiều thập kỷ, thị trường tài chính toàn cầu luôn tuân theo một logic khá ổn định: các hộ gia đình và doanh nghiệp Nhật Bản gửi tiết kiệm vào các tổ chức tài chính, các tổ chức này sau đó mua lượng lớn trái phiếu chính phủ Mỹ để kiếm lợi nhuận cao hơn. Chính phủ Mỹ nhờ đó có nguồn vốn vay rẻ, số tiền này hỗ trợ cho thâm hụt ngân sách lớn và các hoạt động quân sự toàn cầu. Cơ chế này, ở một mức độ nào đó, chính là trụ đỡ tài chính cho toàn bộ "thời kỳ trị vì của Mỹ".

Theo dữ liệu, các nhà đầu tư Nhật Bản đang nắm giữ hơn 1.3 nghìn tỷ USD trái phiếu Mỹ, là một trong những chủ sở hữu nước ngoài lớn nhất. Quy mô này lớn đến mức nào? Điều đó có nghĩa là mỗi lần các nhà đầu tư Nhật Bản điều chỉnh danh mục, đều trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí vay mượn của chính phủ Mỹ. Một khi họ bắt đầu giảm bớt nắm giữ, chi phí huy động vốn từ trái phiếu Mỹ sẽ tăng lên.

Nhưng hiện tại tình hình đang thay đổi. Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang hướng tới sự bình thường hóa, phá vỡ trạng thái "lãi suất bằng 0" kéo dài nhiều năm. Khi lợi suất trái phiếu chính phủ nội địa cuối cùng cung cấp lợi nhuận cạnh tranh, sự nghiêng về phía một bên của cân bằng vốn là điều tất yếu. Đối với các công ty bảo hiểm nhân thọ và quỹ hưu trí Nhật Bản, tín hiệu này rõ ràng hơn bao giờ hết: Tại sao còn phải chịu rủi ro tỷ giá, chi phí quản lý xuyên đại dương và lợi nhuận thấp hơn để giữ trái phiếu Mỹ? Không bằng chuyển vốn về trong nước, mua trái phiếu chính phủ Nhật Bản, vừa ổn định, rủi ro thấp hơn, lợi nhuận còn cao hơn.

Sự chuyển đổi tư duy này, dù nghe có vẻ chỉ là một điều chỉnh nhỏ trong phân bổ vốn, nhưng khi nhân với hàng chục nghìn tỷ USD, ảnh hưởng của nó là rất đáng kể. Một khi xu hướng này hình thành, nhu cầu trái phiếu Mỹ sẽ giảm dần, từ đó đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ lên cao hơn, và làm tăng lãi suất USD. Tác động đối với cấu trúc thanh khoản toàn cầu là sâu rộng. Thị trường tiền mã hóa, vốn rất nhạy cảm với dòng chảy vốn toàn cầu và môi trường thanh khoản, sẽ dễ dàng phản ứng theo chuỗi các phản ứng dây chuyền khi có biến động như vậy.