Từ meme Nhà Trắng 288 ngày đến kết thúc im lặng: Tại sao thử nghiệm DOGE lại giống như một đồng Meme thất bại

Chính phủ Hiệu quả của “Hồi ức về tiền mã hóa”

Một cơ quan chính phủ mang mã hiệu Dogecoin, đi kèm với lời tuyên bố cắt giảm quan liêu của Elon Musk và những lời hứa hẹn mạnh mẽ, đã chính thức lên nắm quyền. Nhưng giờ đây, chẳng ai còn nhắc đến nó nữa.

Ngày đầu tiên nhậm chức, Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) do Trump đề xuất, sau chưa đầy 10 tháng hoạt động, đã âm thầm tuyên bố giải thể. Giám đốc Cục Quản lý Nhân sự Hoa Kỳ Scott Cooper chính thức xác nhận trong tháng này: “Nó đã không còn tồn tại nữa.”

Từ ngày thành lập 20/01/2025 đến khi rút lui trong im lặng, toàn bộ vòng đời của DOGE chỉ có 294 ngày. Con số này nghe quen quen — đúng rồi, chính là tuổi thọ điển hình của những đồng Meme coin chớp nhoáng trong thị trường tiền mã hóa.

Một cơ quan chính phủ lại được thiết kế giống như một dự án Meme coin? Câu chuyện bắt đầu từ đây.

Sự ra đời theo phong cách meme

Rõ ràng Elon Musk muốn tạo ra điều gì đó mới mẻ. Trang web chính thức của DOGE không theo phong cách nghiêm túc của các cơ quan chính phủ truyền thống, mà tràn ngập biểu tượng Dogecoin, hình chó Shiba Inu. Thiết kế này lập tức phá vỡ hình mẫu về hình ảnh của các cơ quan quan liêu Mỹ.

Chính Musk còn góp phần thúc đẩy — ông đăng tải hình ảnh cầm cưa điện trên nền tảng X, kèm dòng chú thích nói đây là “cưa điện dành cho quan liêu”, trông y hệt như những lời kêu gọi mạnh mẽ trong cộng đồng tiền mã hóa. Chiêu thức truyền thông này? Giống hệt như cách ông từng quảng bá Dogecoin ngày xưa.

Điều này không phải là ngẫu nhiên. Bằng cách mượn văn hóa Meme của internet, dùng sự châm biếm để phá vỡ quyền lực truyền thống, Trump và Musk cố gắng kể câu chuyện, giành lấy sự đồng tình theo cách gần gũi nhất với giới trẻ và cư dân mạng. Sức mạnh của biểu tượng, trong khoảnh khắc này, đã được đẩy lên cực điểm.

Sự phát triển hoang dã kiểu Silicon Valley

Cách vận hành của DOGE hoàn toàn đi lệch khỏi hệ thống quan liêu truyền thống. Nói thẳng ra, nó chẳng giống một cơ quan chính phủ chút nào, mà rõ ràng là một startup của Silicon Valley xâm nhập vào Washington.

Musk tuyển khoảng 50 người trẻ tuổi, độ tuổi đôi mươi, mặc hoodie, quần jeans, dựa vào Red Bull để tỉnh táo, ngày ngày chạy khắp các cơ quan liên bang. Trong vòng chưa đầy ba tuần, nhóm này đã cài đặt nhân sự tại các cơ quan lớn, kiểm soát dòng chảy tài chính, kiểm tra các hợp đồng dự án.

Công nghệ AI trở thành vũ khí bí mật của họ. Từ việc phân bổ ngân sách hợp đồng đến hoàn trả chi phí đi công tác của nhân viên, tất cả dữ liệu đều được nhập vào hệ thống, để AI nhanh chóng phát hiện ra các điểm lãng phí. Một quyết định như thuê lại các tòa nhà bỏ không ngay lập tức đã tiết kiệm được 1,5 tỷ USD.

Phản ứng “nhanh chóng, phá vỡ quy tắc” này đã gây chấn động Washington. Yêu cầu nhân viên liên bang nộp báo cáo hàng tuần, không nộp coi như tự ý nghỉ việc, không đến nơi làm việc thì xử lý như nghỉ phép hành chính — những biện pháp cứng rắn này, trong chính phủ truyền thống, gần như không thể thực hiện.

Câu chuyện lớn và tốc độ sinh tử của thực tế

Trong câu chuyện này, Musk từng tuyên bố sẽ cắt giảm 2 nghìn tỷ USD ngân sách liên bang. Khi con số này xuất hiện, bạn đã hiểu: đây hoàn toàn là trò chơi số trong giới crypto, mục đích là tạo chủ đề, thu hút sự chú ý.

Thực tế? DOGE tuyên bố đã cắt giảm khoảng 1600 tỷ USD chi tiêu, nhưng chỉ là hơn 1/12 mục tiêu của Musk. Những lời hứa phóng đại và kết quả thực thi ảm đạm tạo thành một khoảng cách rõ rệt.

Dữ liệu còn gây ngượng hơn khi đến từ nhóm điều tra thường trực của Thượng viện Mỹ (PSI), thành viên đảng Dân chủ — trong một báo cáo, họ cáo buộc DOGE đã “lãng phí” hơn 21 tỷ USD ngân sách liên bang trong vòng chưa đầy 6 tháng. Các dự án cho vay của Bộ Năng lượng bị đóng băng, thiệt hại trực tiếp 2,63 tỷ USD lợi nhuận từ lãi suất; Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ tạm dừng hoạt động, 1,1 tỷ USD thực phẩm và thuốc trong kho bị hư hỏng.

Cách vận hành thô bạo của DOGE đã chọc giận quá nhiều người. 14 tổng chưởng lý của các bang đảng Dân chủ đã đâm đơn kiện Musk và Trump, các nhà luật hiến pháp cáo buộc quyền lực mà Trump trao cho Musk vi phạm điều khoản bổ nhiệm trong hiến pháp. Gần 20 vụ kiện khác liên tiếp xảy ra, từ vi phạm Luật Bảo mật đến truy cập trái phép dữ liệu nhạy cảm của chính phủ, đủ mọi loại.

Sự rút lui im lặng

Từ một sự kiện rực rỡ đến sự rút lui âm thầm, cách DOGE rời khỏi sân khấu cũng đầy kịch tính — nhưng theo hướng hoàn toàn trái ngược.

Tháng 5 năm nay, Musk tuyên bố từ chức khỏi DOGE, đối đầu công khai với Trump về dự luật “Toàn bộ lớn đẹp đẽ” (One Big Beautiful Bill Act). Đến mùa hè, nhân sự của DOGE đã lần lượt rút khỏi trụ sở chính, các chốt bảo vệ biến mất, biển hiệu cấp phép truy cập cũng bị tháo xuống.

Giám đốc Cục Quản lý Nhân sự gần đây xác nhận công khai, như thể đang đọc một bản cáo phó: DOGE đã không còn nữa, chức năng của nó đã được Cục Quản lý Nhân sự tiếp quản.

Các thành viên cũ của DOGE thì sao? Họ không biến mất, chỉ là chuyển sang làm việc trong các cơ cấu chính phủ truyền thống. Đồng sáng lập Airbnb, Joe Gebbia, giờ phụ trách xưởng thiết kế quốc gia; Zachary Treil trở thành Giám đốc Công nghệ của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh. Điều này nói lên điều gì? Rằng dự án liều lĩnh của DOGE đã kết thúc, nhưng một số DNA của nó đã được tiêm vào các cơ quan chính phủ thông thường.

Thống đốc Florida Ron DeSantis bình luận trên X có phần chua chát: “DOGE chiến đấu với Swamp (bãi lầy chính trị), nhưng Swamp đã thắng.” Thử nghiệm Meme coin chính trị này cuối cùng vẫn thất bại trước quán tính của chính trị truyền thống.

Sự va chạm giữa tinh thần tiền mã hóa và thực tế chính trị

Toàn bộ câu chuyện này cho thấy, nền kinh tế biểu tượng đang thấm sâu vào lĩnh vực chính trị truyền thống — điều không thể phủ nhận. Dù chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, DOGE đã đánh dấu sự hội tụ sâu sắc giữa chính trị và văn hóa crypto, và đó là xu thế tất yếu. Trong tương lai, chúng ta có thể sẽ thấy nhiều cơ quan chính trị và mô hình quản trị mang đặc trưng “sinh ra từ crypto”.

Nhưng còn một câu hỏi then chốt: làm thế nào để kết hợp tinh thần đổi mới của thế giới crypto với sự ổn định của quản trị truyền thống? Làm sao để vừa có sức hút biểu tượng, vừa có hiệu quả thực chất?

Dù sao, câu chuyện có thể giúp tạo ra sự đồng thuận qua các câu chuyện kể, nhưng khi rời xa công nghệ thực thi và giá trị sáng tạo, câu chuyện chỉ là những lâu đài trên cát. Khi nhiệt huyết của biểu tượng Meme giảm đi, những gì thực sự để lại dấu ấn trong lịch sử sẽ luôn là những công nghệ và dự án giải quyết vấn đề một cách thiết thực. Câu chuyện của DOGE, có thể đang dạy chúng ta bài học này qua chính thất bại của nó.