Nhà đầu tư cần biết về Tỷ lệ PE: Công cụ để hiểu về giá cổ phiếu

Khi bạn nhìn lại sau đợt điều chỉnh của thị trường, nhiều người đang xem xét các cổ phiếu quan tâm. Tuy nhiên, họ vẫn tự hỏi mức giá hiện tại là rẻ hay đắt. Câu hỏi tiếp theo là: nên mua ngay bây giờ hay không? Khi nào thì có thể hòa vốn? Lợi nhuận sẽ đến khi nào?

Trong quá trình tìm kiếm câu trả lời, các nhà phân tích và nhà đầu tư theo giá trị (Value Investors) thường dựa vào nhiều chỉ số khác nhau. Nhưng chỉ số được nhắc đến nhiều nhất là PE Ratio, tức là Tỷ số Giá trên Lợi nhuận. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu PE Ratio là gì và cách sử dụng nó.

PE Ratio: Định nghĩa bạn cần biết

PE viết tắt của Price-to-Earnings Ratio hay “tỷ số giá trên lợi nhuận”. Chỉ số này cho biết nếu bạn mua cổ phiếu với mức giá này, bạn sẽ mất bao nhiêu năm để hoàn vốn giả định rằng công ty tạo ra lợi nhuận đều đặn mỗi năm.

Nói cách khác, PE Ratio là một chỉ số giúp bạn biết bạn đang trả bao nhiêu cho mỗi đồng lợi nhuận mà công ty tạo ra.

Cách tính PE Ratio như thế nào?

Công thức cơ bản là:

PE Ratio = Giá cổ phiếu ÷ EPS (Earnings Per Share)

Công thức này gồm hai thành phần:

1. Giá cổ phiếu (Price): Đây là giá thị trường hiện tại. Càng mua với giá thấp, PE Ratio càng thấp, và điểm hòa vốn sẽ đến nhanh hơn.

2. Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS): Tính bằng lợi nhuận ròng của công ty chia cho tổng số cổ phiếu. Nó cho biết mỗi cổ đông sẽ nhận được lợi nhuận bao nhiêu mỗi năm. Nếu EPS cao, thể hiện công ty có khả năng tạo lợi nhuận tốt.

Ví dụ tính toán: Giả sử bạn mua cổ phiếu với giá 10 đồng/cổ phiếu, EPS là 1 đồng.
PE Ratio = 10 ÷ 1 = 10 lần

Điều này có nghĩa là bạn phải chờ 10 năm công ty tạo ra lợi nhuận để hoàn vốn.

Sự khác biệt: Forward P/E và Trailing P/E

PE Ratio có hai dạng mà nhà đầu tư thường nhắc đến:

Forward P/E (P/E dự phóng)

Forward P/E lấy giá hiện tại chia cho lợi nhuận dự kiến trong tương lai (thường là năm tới).

Ưu điểm: Giúp bạn thấy được giá trị thực của công ty trong tương lai mà không cần chờ số liệu thực tế.

Nhược điểm: Dựa vào dự đoán, có thể không chính xác. Một số công ty có thể đánh giá lợi nhuận thấp hơn để làm cho Forward P/E cao hơn khi công bố kết quả thực tế.

Trailing P/E (P/E quá khứ)

Trailing P/E lấy giá hiện tại chia cho lợi nhuận thực tế trong 12 tháng qua.

Ưu điểm: Dựa trên dữ liệu thực, đáng tin cậy hơn.

Nhược điểm: Hiệu suất quá khứ không nhất thiết phản ánh tương lai. Nếu có sự kiện quan trọng làm thay đổi khả năng tạo lợi nhuận của công ty, Trailing P/E sẽ phản ánh chậm.

Những hạn chế nhà đầu tư cần lưu ý

Dù PE Ratio là công cụ hữu ích, nhưng nó cũng có nhược điểm:

1. EPS không cố định: Khi tình hình thay đổi, EPS có thể tăng hoặc giảm. Ví dụ, nếu công ty mở rộng thị trường và EPS tăng từ 0.5 lên 1 đồng, thì PE của cổ phiếu 5 đồng sẽ giảm từ 10 xuống còn 5. Điều này có nghĩa là điểm hòa vốn giảm từ 10 năm xuống còn 5 năm.

2. Các yếu tố tiêu cực có thể xảy ra: Ngược lại, nếu EPS giảm từ 0.5 xuống 0.25 đồng, PE sẽ tăng từ 10 lên 20. Điều này có nghĩa nhà đầu tư phải chờ 20 năm để hòa vốn.

3. Không phải là công cụ duy nhất: PE Ratio không phản ánh chất lượng quản lý, nợ nần hay tiềm năng tăng trưởng dài hạn của công ty.

Kết luận

PE Ratio càng thấp, cổ phiếu càng rẻ. Nhà đầu tư thành công không chỉ dựa vào một công cụ duy nhất. Trong thị trường biến động, có thể kết hợp PE Ratio với các chỉ số khác để ra quyết định. Khi bạn hiểu rằng PE viết tắt của Price-to-Earnings Ratio và biết cách sử dụng, bạn sẽ có khả năng đánh giá cổ phiếu một cách thông minh và nắm bắt thời điểm đầu tư tốt hơn.