OBV - Công cụ phân tích khối lượng mà nhà giao dịch cần biết

Trong thế giới giao dịch kỹ thuật số, chúng ta thường quá tập trung vào giá cả, nhưng thực tế (Volume) là yếu tố cốt lõi thúc đẩy sự biến động của giá. Hôm nay chúng ta sẽ nói về công cụ giúp các nhà giao dịch đọc tín hiệu sức mạnh của xu hướng một cách chính xác, đó là On Balance Volume (OBV) - chỉ báo sử dụng lượng giao dịch tích lũy để dự đoán điểm đảo chiều hoặc xác nhận sức mạnh của xu hướng.

On Balance Volume (OBV) là gì

OBV là một chỉ báo trong nhóm chỉ báo động lượng (Momentum Indicator) đo sức mạnh của lượng mua bán tích lũy bằng cách tính dựa trên khối lượng giao dịch xảy ra. Chỉ báo này được phát triển bởi Joseph Graniville vào năm 1963 từ cuốn sách Granville’s New Key to Stock Market Profits. Ông tin rằng khối lượng giao dịch không theo sát giá, mà là động lực quan trọng đằng sau sự thay đổi của giá.

Khi các nhà đầu tư tổ chức hoặc các cá nhân có vốn lớn thực hiện giao dịch, họ thường thực hiện với số lượng khổng lồ. OBV giúp các nhà giao dịch phổ thông theo dõi hành vi này bằng cách quan sát xem lượng tích lũy tăng hay giảm.

Nguyên lý hoạt động của OBV

Cách tính OBV dựa trên ý tưởng đơn giản:

Khi giá đóng cửa cao hơn - khối lượng giao dịch của cây nến đó sẽ được cộng vào OBV (cho thấy lực mua chiếm ưu thế)

Khi giá đóng cửa thấp hơn - khối lượng sẽ bị trừ khỏi OBV (cho thấy lực bán chiếm ưu thế)

Khi giá đóng cửa không đổi - OBV không thay đổi theo

Bằng cách theo dõi sức mạnh mua bán tích lũy này, nhà giao dịch có thể nhận biết rằng:

• Giá tăng kèm với OBV tăng mạnh = xu hướng tăng mạnh
• Giá giảm kèm với OBV giảm mạnh = xu hướng giảm mạnh
• Giá tăng nhưng OBV giảm = cảnh báo khả năng xu hướng tăng sắp kết thúc
• Giá giảm nhưng OBV tăng = cảnh báo khả năng xu hướng giảm sắp hết lực

Công thức và cách tính On Balance Volume

Cách tính OBV rất đơn giản:

Công thức cơ bản:

• OBVt = OBVt-1 + Volumet (nếu giá đóng cửa hiện tại > giá đóng cửa trước)
• OBVt = OBVt-1 - Volumet (nếu giá đóng cửa hiện tại < giá đóng cửa trước)
• OBVt = OBVt-1 (nếu giá đóng cửa hiện tại = giá đóng cửa trước)

Trong đó OBVt là lượng giao dịch tích lũy trong giai đoạn hiện tại, OBVt-1 là lượng tích lũy của giai đoạn trước, và Volumet là khối lượng giao dịch trong giai đoạn hiện tại.

Ví dụ tính thực tế (GOOG Daily):

Trong ví dụ này, ta thấy OBV theo dõi sức mạnh mua bán bằng cách cộng hoặc trừ khối lượng theo hướng của giá.

Sử dụng OBV để xác nhận xu hướng

Các nhà giao dịch có thể dùng OBV để xác nhận xem xu hướng hiện tại có mạnh hay không.

Ví dụ: JPYUSD (hệ thống 1 giờ)

Khi giá JPYUSD giảm xuống dưới EMA25 cùng với OBV liên tục giảm, đó là xác nhận xu hướng giảm mạnh. Tuy nhiên, khi OBV bắt đầu dừng lại tạo đáy mới (OBV Divergence) trong khi giá vẫn cố gắng giảm thêm, đó là tín hiệu cảnh báo lực bán đang yếu dần.

Khi giá bắt đầu bật lên và cố gắng phá vỡ EMA25, đó là điểm các nhà giao dịch có thể mở vị thế mua, đặt dừng lỗ tại mức thấp cũ.

Phát hiện điểm đảo chiều xu hướng

OBV hiệu quả cao trong việc tìm điểm đảo chiều là khi quan sát OBV Divergence

Tình huống 1: Xu hướng tăng nhưng OBV giảm Giá tạo đỉnh mới nhưng OBV không theo kịp hoặc còn giảm, nghĩa là trong khi giá tăng, lực mua đang yếu dần. Đây là cảnh báo xu hướng tăng sắp kết thúc.

Tình huống 2: Xu hướng giảm nhưng OBV tăng Giá giảm xuống mức thấp hơn nhưng OBV giảm ít hơn hoặc bắt đầu tăng, nghĩa là lực bán đã yếu và có thể chuẩn bị bật lên.

Ví dụ: MSFT (hàng ngày)

Microsoft trước đó liên tục tạo đỉnh mới (Higher High) cùng với OBV tăng theo, xu hướng tăng mạnh. Nhưng khi giá thử nghiệm đỉnh cũ, OBV không tạo đỉnh mới, đó là tín hiệu Divergence.

Trong giai đoạn này, khi giá chạm vùng trên của Bollinger Bands rồi giảm xuống dưới SMA20 với cây nến đỏ lớn, đó là tín hiệu chuyển đổi quyền lực (Shift in Power) để nhà giao dịch có thể bán ra, đặt chốt lời tại đỉnh cũ.

Chiến lược kết hợp OBV với các công cụ khác

OBV + Đường trung bình động (MA)

Kết hợp OBV với đường trung bình giúp nhà giao dịch:

• Phát hiện Divergence từ OBV
• Xác nhận thay đổi xu hướng qua MA Breakout
• Tăng độ chính xác cho Swing Trade

OBV + Bollinger Bands

Sử dụng OBV cùng Bollinger Bands giúp:

• Tìm điểm đảo chiều xu hướng qua tín hiệu Divergence
• Xác nhận đảo chiều khi giá phá vỡ vùng Band
• Xác định điểm vào lệnh rủi ro thấp

Tóm lại

On Balance Volume (OBV) là một trong số ít các chỉ báo sử dụng khối lượng giao dịch làm yếu tố chính để tính toán, giúp nhà giao dịch theo dõi sức mạnh mua bán tích lũy và dự đoán biến động giá chính xác hơn.

Dù là dùng OBV để xác nhận xu hướng mạnh hay để phát hiện tín hiệu đảo chiều, việc hiểu rõ cách hoạt động của công cụ này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quyết định giao dịch của bạn, đặc biệt khi kết hợp với các công cụ phân tích khác như MA hoặc Bollinger Bands, chính là lý do tại sao OBV lại là lựa chọn yêu thích của các nhà giao dịch chuyên nghiệp